Phân luồng hải quan: Luồng xanh, vàng, đỏ khi nhập hàng

Phân luồng hải quan là bước cơ quan hải quan xác định tờ khai của bạn được chấp nhận ngay, phải kiểm tra hồ sơ hay phải kiểm tra thực tế hàng hóa. Kết quả này thường được gọi là luồng xanh, vàng, đỏ và ảnh hưởng trực tiếp tới thời gian, chi phí nhận hàng.

Bài này giải thích căn cứ pháp lý, ý nghĩa từng luồng, kiểm hóa là gì, phí kiểm hóa gồm những khoản nào và cách chuẩn bị hồ sơ để hạn chế chậm thông quan. Nội dung do Võ Minh Thiên tổng hợp từ văn bản pháp luật đang áp dụng.

Phân luồng hải quan là gì và căn cứ ở đâu?

Tờ khai điện tử được hệ thống tiếp nhận và trả kết quả phân luồng.

Khi nhập khẩu chính ngạch, doanh nghiệp hoặc đơn vị được ủy quyền khai tờ khai điện tử trên hệ thống của hải quan. Sau khi tiếp nhận, hệ thống trả về kết quả phân luồng. Việc này dựa trên quản lý rủi ro, tức đánh giá mức độ rủi ro của từng lô hàng chứ không kiểm tra mọi lô như nhau.

Các văn bản chính quy định việc này gồm những văn bản sau.

• Luật Hải quan 2014 (Luật 54/2014/QH13). Điều 31 quy định thủ trưởng cơ quan hải quan quyết định kiểm tra hồ sơ, kiểm tra thực tế căn cứ kết quả phân tích, đánh giá rủi ro. Khoản 3 Điều 33 quy định việc kiểm tra thực tế dựa trên áp dụng quản lý rủi ro.
• Thông tư 38/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính. Khoản 3 Điều 19, được sửa bởi khoản 8 Điều 1 Thông tư 39/2018/TT-BTC, nêu ba mức phân luồng tờ khai.
• Thông tư 121/2025/TT-BTC, có hiệu lực từ 1/2/2026, sửa đổi nhiều điều của Thông tư 38, trong đó có quy định về kiểm tra thực tế hàng hóa.

Ngoài ra, Luật 11/2026/QH16 sửa đổi Luật Hải quan sẽ có hiệu lực từ 1/3/2027. Bạn nên theo dõi các văn bản hướng dẫn mới khi luật này bắt đầu áp dụng.

Luồng xanh, luồng vàng, luồng đỏ khác nhau thế nào?

Mỗi luồng tương ứng một mức kiểm tra khác nhau của cơ quan hải quan.

Trong văn bản pháp luật, ba kết quả được gọi là luồng 1, luồng 2 và luồng 3. Xanh, vàng, đỏ là cách gọi quen trong giới xuất nhập khẩu.

Luồng xanh không có nghĩa lô hàng được bỏ qua hoàn toàn. Theo Điều 78 Luật Hải quan 2014, hàng đã thông quan vẫn có thể bị kiểm tra sau thông quan khi có dấu hiệu vi phạm hoặc trên cơ sở quản lý rủi ro. Với luồng vàng, nếu chứng từ có điểm chưa khớp, hải quan có thể yêu cầu bổ sung hoặc chuyển sang kiểm tra thực tế.

Luồng đỏ là gì? Vì sao hàng bị luồng đỏ?

Luồng đỏ là kết quả yêu cầu kiểm tra cả hồ sơ lẫn thực tế hàng hóa. Đây là mức kiểm tra kỹ nhất, nên thời gian thông quan thường lâu hơn và có thêm chi phí tại cảng hoặc kho.

Doanh nghiệp không tự chọn được luồng. Trong thực tế, lô hàng dễ bị kiểm tra kỹ hơn khi rơi vào các trường hợp sau.

• Doanh nghiệp mới nhập khẩu, chưa có nhiều dữ liệu về mức độ tuân thủ.
• Mặt hàng có rủi ro cao về thuế, xuất xứ, sở hữu trí tuệ hoặc thuộc diện quản lý chuyên ngành.
• Tên hàng khai chung chung, mã HS, số lượng hoặc trị giá không khớp chứng từ.
• Doanh nghiệp từng bị xử phạt vi phạm về hải quan, thuế.

Danh sách trên chỉ để tham khảo, không phải bộ tiêu chí chính thức. Hàng bị luồng đỏ cũng không có nghĩa doanh nghiệp đã vi phạm, vì lô hàng khai đúng vẫn có thể được chọn kiểm tra.

Kiểm hóa là gì? Hàng luồng đỏ được kiểm tra ra sao?

Kiểm hóa là kiểm tra thực tế hàng hóa, qua máy soi hoặc mở hàng kiểm trực tiếp.

Kiểm hóa là cách gọi quen của việc kiểm tra thực tế hàng hóa. Theo khoản 5 Điều 33 Luật Hải quan 2014, công chức hải quan kiểm tra trực tiếp hoặc bằng máy móc, thiết bị kỹ thuật. Người khai hải quan hoặc người đại diện hợp pháp phải có mặt, trừ một số trường hợp luật cho phép kiểm tra vắng mặt.

Trên thực tế, kiểm hóa thường có hai hình thức.

• Soi container qua máy soi. Nếu ảnh soi không có nghi vấn, việc kiểm tra có thể dừng ở bước này.
• Mở container, rút hàng để kiểm tra tên hàng, số lượng, nhãn mác, xuất xứ và so với tờ khai.

Theo Điều 23 Luật Hải quan 2014, hải quan hoàn thành kiểm tra hồ sơ chậm nhất 02 giờ làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ. Kiểm tra thực tế hoàn thành chậm nhất 08 giờ làm việc kể từ khi người khai xuất trình đủ hàng. Lô hàng lớn, nhiều chủng loại hoặc phức tạp có thể được gia hạn tối đa không quá 02 ngày. Hàng phải kiểm tra chuyên ngành thì thời hạn tính từ khi có kết quả kiểm tra chuyên ngành.

Thời gian chờ cảng sắp xếp container, chờ lịch soi hay bổ sung chứng từ không nằm trong các mốc trên, nên tổng thời gian thực tế thường dài hơn.

Phí kiểm hóa gồm những khoản nào?

Phí kiểm hóa chủ yếu là các khoản dịch vụ tại cảng, kho phát sinh khi phải kiểm tra thực tế.

Không có một mức phí kiểm hóa chung cho mọi lô hàng. Đây là cách gọi gộp các khoản phát sinh khi hàng phải kiểm tra thực tế, thường gồm các nhóm sau.

• Phí nâng hạ, di chuyển container vào khu kiểm hóa hoặc khu máy soi, theo biểu giá của cảng, kho bãi.
• Phí bốc xếp, rút hàng ra và đóng lại sau khi kiểm.
• Phí lưu container, lưu bãi nếu việc kiểm tra kéo dài.
• Phí dịch vụ của đơn vị làm thủ tục cho việc đi kiểm hóa.

Mức cụ thể tùy cảng, kho, loại container và khối lượng hàng. Bạn nên hỏi trước đơn vị làm thủ tục và yêu cầu liệt kê rõ từng khoản kèm chứng từ thu.

Cách chuẩn bị hồ sơ để hạn chế chậm thông quan

Không có cách hợp pháp nào để chọn luồng. Việc doanh nghiệp làm được là khai đúng, đủ và chuẩn bị hồ sơ khớp nhau để xử lý nhanh nếu bị kiểm tra.

• Đối chiếu hợp đồng, hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, vận đơn và C/O để tên hàng, số lượng, trọng lượng, trị giá khớp nhau.
• Mô tả hàng cụ thể về chất liệu, công dụng, model thay vì ghi chung chung.
• Chưa chắc mã HS thì có thể đề nghị hải quan xác định trước mã số theo Điều 28 Luật Hải quan 2014.
• Khai trị giá đúng giá thực tế phải trả và dán nhãn hàng hóa đúng quy định.
• Làm kiểm tra chuyên ngành, giấy phép sớm nếu mặt hàng thuộc diện phải có.
• Lập phiếu đóng gói chi tiết theo từng kiện để kiểm hóa nhanh hơn.

Điểm c khoản 1 Điều 18 Luật Hải quan 2014 còn cho phép người khai xem trước hàng hóa, lấy mẫu dưới sự giám sát của hải quan trước khi khai, hữu ích khi bạn chưa nắm rõ hàng thực tế.

Nếu chưa quen thủ tục, bạn có thể tham khảo dịch vụ nhập khẩu chính ngạch của Võ Minh Thiên. Với hình thức ủy thác nhập khẩu, Võ Minh Thiên đứng tên tờ khai và làm thủ tục thông quan. Kết quả phân luồng vẫn do cơ quan hải quan quyết định, nên không đơn vị nào hứa trước được. Các bước chung có trong bài thủ tục nhập khẩu hàng từ Trung Quốc.

Hỏi đáp về phân luồng hải quan

Có thể xin đổi từ luồng đỏ sang luồng xanh không?

Không. Kết quả phân luồng do cơ quan hải quan quyết định trên cơ sở quản lý rủi ro. Doanh nghiệp chỉ có thể chuẩn bị hồ sơ tốt để việc kiểm tra diễn ra nhanh.

Kiểm hóa mất bao lâu?

Theo Điều 23 Luật Hải quan 2014, kiểm tra thực tế hoàn thành chậm nhất 08 giờ làm việc kể từ khi xuất trình đủ hàng, có thể gia hạn tối đa 02 ngày. Thời gian chờ tại cảng không tính vào mốc này.

Hàng bị luồng đỏ có bị phạt không?

Không mặc định. Nếu hàng đúng như khai báo, lô hàng được thông quan bình thường. Chỉ khi phát hiện sai phạm thì mới bị xử lý theo quy định.

Luồng xanh có cần nộp thuế không?

Có. Luồng xanh chỉ không phải kiểm tra chi tiết hồ sơ và thực tế hàng. Bạn vẫn phải nộp đủ các loại thuế theo quy định.

Cần tư vấn thủ tục hoặc hồ sơ cho lô hàng nhập khẩu chính ngạch, bạn liên hệ Võ Minh Thiên hoặc gọi 1900 2017 (09:00 đến 18:00, thứ 2 đến thứ 7).