Incoterms là gì? EXW, FOB, CIF khi nhập hàng Trung Quốc

Khi nhận báo giá ghi FOB Shenzhen hay CIF Hải Phòng, bạn cần hiểu Incoterms là gì để biết con số đó gồm những khoản nào. Đây là bộ quy tắc của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC), cho biết người bán giao hàng ở đâu, ai trả khoản phí nào và rủi ro chuyển sang người mua lúc nào.

Bài này giải thích 11 điều kiện của Incoterms 2020, đi sâu vào EXW, FOB, CIF kèm ví dụ một lô hàng ở Quảng Châu. Nội dung do Võ Minh Thiên tổng hợp.

Incoterms là gì và dùng để làm gì?

Incoterms chỉ có hiệu lực khi được ghi rõ trong hợp đồng mua bán.

Incoterms là viết tắt của International Commercial Terms, tức các điều kiện thương mại quốc tế. Mỗi điều kiện là một cụm ba chữ cái như EXW, FOB, CIF. Phiên bản được dùng rộng rãi hiện nay là Incoterms 2020, áp dụng từ ngày 1/1/2020.

Mỗi điều kiện trả lời ba câu hỏi.

• Người bán giao hàng tại đâu?
• Ai thuê vận tải, mua bảo hiểm, làm thủ tục xuất khẩu và nhập khẩu?
• Rủi ro chuyển từ người bán sang người mua vào lúc nào?

Incoterms không phải luật và không tự áp dụng. Theo ICC, quy tắc chỉ có giá trị khi được đưa vào hợp đồng mua bán. Cách ghi rõ ràng gồm tên điều kiện, địa điểm và năm phiên bản, ví dụ FOB Nansha Port, Guangzhou, Incoterms 2020. Thiếu tên cảng, hai bên rất dễ hiểu khác nhau về điểm giao hàng.

Khi nhập hàng từ Trung Quốc, Incoterms giúp bạn so sánh báo giá trên cùng một mặt bằng. Hai báo giá lệch nhau vài trăm USD có khi chỉ vì một bên đã tính cước tàu, bên kia thì chưa.

11 điều kiện Incoterms 2020 gồm những gì?

Trách nhiệm của người bán tăng dần từ nhóm E tới nhóm D.

Nhiều tài liệu xếp 11 điều kiện theo chữ cái đầu E, F, C, D. Cách xếp này dễ nhớ vì trách nhiệm của người bán tăng dần từ E tới D.

ICC còn chia theo phương thức vận tải. FAS, FOB, CFR, CIF chỉ dùng cho đường biển và đường thủy nội địa. Bảy điều kiện còn lại dùng được cho mọi phương thức.

So với bản 2010, DAT được đổi tên thành DPU. Theo ICC, nơi giao hàng của DPU có thể là bất kỳ địa điểm nào chứ không chỉ bến bãi, và người bán phải dỡ hàng tại đó. CIP nay yêu cầu bảo hiểm ở mức Institute Cargo Clauses (A), còn CIF giữ mức mặc định là điều kiện (C).

EXW là gì? Người bán giao hàng ngay tại xưởng

Với EXW, người mua tự lo mọi khâu kể từ khi hàng rời xưởng.

EXW (Ex Works) là điều kiện người bán chịu ít trách nhiệm nhất. Người bán chỉ cần để hàng sẵn tại xưởng hoặc kho cho người mua đến nhận. Theo ICC, người bán không có nghĩa vụ bốc hàng lên xe và không làm thủ tục xuất khẩu.

Người mua lo phần còn lại, từ xe lấy hàng, bốc xếp, khai báo xuất khẩu tại Trung Quốc tới cước quốc tế, bảo hiểm và nhập khẩu tại Việt Nam. Rủi ro chuyển sang người mua ngay khi hàng được giao cho họ tại xưởng.

Giá EXW thường thấp nhất nhưng chưa phải tổng chi phí. Người mua Việt Nam thường không có pháp nhân tại Trung Quốc để tự khai xuất khẩu. ICC cũng lưu ý EXW dễ vướng ở khâu bốc hàng và thông quan xuất khẩu, nên gợi ý cân nhắc FCA. Nhận giá EXW, bạn cần có đại lý tại Trung Quốc lo phần này.

FOB là gì? Điều kiện FOB trong Incoterms 2020

FOB (Free On Board) nghĩa là người bán giao hàng lên tàu tại cảng xếp hàng đã thỏa thuận, ví dụ FOB Shenzhen hay FOB Ningbo.

Theo điều kiện FOB trong Incoterms 2020, trách nhiệm được chia như sau.

• Người bán trả chi phí đưa hàng ra cảng, làm thủ tục xuất khẩu và xếp hàng lên tàu do người mua chỉ định.
• Người mua thuê tàu, trả cước biển, tự quyết định mua bảo hiểm và lo phần nhập khẩu tại Việt Nam.
• Rủi ro chuyển sang người mua khi hàng đã được xếp lên tàu ở cảng đi.

FOB phù hợp khi bạn muốn tự chọn hãng tàu và chủ động lịch tàu. Với hàng đóng container được giao cho người chuyên chở tại bãi trước khi lên tàu, ICC khuyên dùng FCA thay cho FOB.

CIF là gì và khác CFR ở điểm nào?

Theo CIF, người bán trả cước tàu nhưng rủi ro chuyển sang người mua từ cảng đi.

CIF (Cost, Insurance and Freight) là điều kiện người bán trả tiền hàng, cước tàu tới cảng đích và mua bảo hiểm, ví dụ CIF Hải Phòng.

Điểm hay nhầm là rủi ro. Dù người bán trả cước tới cảng Việt Nam, rủi ro vẫn chuyển sang người mua khi hàng lên tàu ở cảng đi, giống FOB. Nếu hàng hư hỏng trên biển, người mua làm việc với bên bảo hiểm. Mức bảo hiểm mặc định chỉ là điều kiện (C), nên hàng giá trị cao hoặc dễ vỡ cần thỏa thuận mức cao hơn trong hợp đồng.

CFR (Cost and Freight) giống CIF nhưng không gồm bảo hiểm.

Ví dụ một lô hàng ở Quảng Châu báo giá EXW, FOB và CIF

Giả sử bạn nhập một lô đồ gia dụng từ xưởng ở Quảng Châu về cảng Hải Phòng bằng đường biển. Các con số dưới đây là ví dụ giả định, không phải giá cước thực tế.

Với cả ba điều kiện, bạn vẫn trả các khoản ở đầu Việt Nam như phí tại cảng đến, phí lệnh giao hàng D/O, thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng, phí thủ tục hải quan và xe về kho. Vì vậy, hãy cộng đủ chi phí từ xưởng tới kho rồi mới so sánh các báo giá.

Theo khoản 3 Điều 86 Luật Hải quan 2014, trị giá hải quan của hàng nhập khẩu là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên. Do đó, mua EXW hay FOB thì cước và bảo hiểm tới cửa khẩu Việt Nam thường vẫn được cộng vào trị giá tính thuế.

Nên chọn điều kiện nào khi nhập hàng từ Trung Quốc?

Bạn cũng sẽ gặp các điều kiện sau.

• FCA: người bán làm thủ tục xuất khẩu, giao hàng cho người chuyên chở do người mua chỉ định.
• CPT và CIP: giống CFR và CIF nhưng dùng cho mọi phương thức.
• DAP: người bán đưa hàng tới nơi đến, người mua lo nhập khẩu và thuế.
• DDP: người bán lo cả thủ tục nhập khẩu và thuế tại Việt Nam, nên cần hỏi rõ ai đứng tên tờ khai.

Nhiều lô hàng Trung Quốc về Việt Nam đi đường bộ hoặc đường sắt, khi đó nên dùng FCA, CPT, CIP hoặc DAP thay cho FOB, CIF. Muốn tự chủ cước thì chọn FOB hoặc FCA. Muốn người bán lo vận chuyển thì chọn CIF, CIP hoặc DAP, nhưng hỏi kỹ phí ở đầu Việt Nam.

Nếu chưa có đơn vị lo vận chuyển và thủ tục, bạn có thể tham khảo dịch vụ nhập khẩu chính ngạch của Võ Minh Thiên. Chi phí tham khảo tại biểu phí vận chuyển chính ngạch.

Hỏi đáp về Incoterms 2020

Có bắt buộc dùng Incoterms khi nhập hàng không?

Không. Incoterms chỉ áp dụng khi hai bên ghi vào hợp đồng. Bạn nên ghi rõ cả năm phiên bản, vì hai bên vẫn có thể chọn bản cũ.

Incoterms có quy định giá và quyền sở hữu hàng không?

Không. Theo ICC, Incoterms không điều chỉnh giá, cách thanh toán, việc chuyển quyền sở hữu hay chế tài khi vi phạm. Các nội dung này phải ghi riêng trong hợp đồng.

FOB và CIF khác nhau thế nào?

Với FOB, người mua thuê tàu và tự lo bảo hiểm. Với CIF, người bán trả cước tới cảng đích và mua bảo hiểm tối thiểu. Rủi ro ở cả hai đều chuyển từ cảng đi. Các từ viết tắt khác, bạn tra thêm ở bài thuật ngữ logistics.

Ngoài hợp đồng, lô hàng chính ngạch cần chứng từ gì?

Thường có hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, vận đơn và C/O nếu muốn hưởng ưu đãi thuế. Tùy mặt hàng, có thể cần thêm giấy phép hoặc kết quả kiểm tra chuyên ngành.

Cần tư vấn chọn điều kiện Incoterms hoặc làm thủ tục cho lô hàng chính ngạch, bạn liên hệ Võ Minh Thiên hoặc gọi 1900 2017 (09:00 đến 18:00, thứ 2 đến thứ 7).